Οι παλιές συμμαχίες που για δεκαετίες αποτελούσαν το θεμέλιο της δυτικής ασφάλειας δείχνουν να καταρρέουν
Η παγκόσμια γεωπολιτική αρχιτεκτονική τρίζει επικίνδυνα.
Οι παλιές συμμαχίες που για δεκαετίες αποτελούσαν το θεμέλιο της δυτικής ασφάλειας δείχνουν να καταρρέουν μπροστά σε μια νέα, σκληρή πραγματικότητα: την ενεργειακή επιβίωση.
Την ώρα που τα πρώτα δεξαμενόπλοια μπαίνουν σε μια από τις πιο επικίνδυνες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη, το Στενό του Hormuz μετατρέπεται ξανά σε γεωπολιτικό ναρκοπέδιο.
Και η Ευρώπη, αντιμέτωπη με το φάσμα μιας πρωτοφανούς ενεργειακής ασφυξίας, αρχίζει να κινείται έξω από τις παραδοσιακές γραμμές της.
Η Γαλλία και η Ιταλία, χωρίς να περιμένουν το «πράσινο φως» της Ουάσινγκτον, έχουν ήδη ανοίξει ξεχωριστούς διαύλους επικοινωνίας με την Τεχεράνη.
Ο στόχος είναι απλός, αλλά αποκαλυπτικός: να εξασφαλίσουν ασφαλή διέλευση για τα δεξαμενόπλοιά τους από το Στενό του Hormuz.
Δεν πρόκειται για υψηλή διπλωματία ή στρατηγική μεγάλων οραμάτων. Πρόκειται για μια αγωνιώδη προσπάθεια αποτροπής μιας ενεργειακής κατάρρευσης που θα μπορούσε να παραλύσει την ευρωπαϊκή οικονομία.
Πάντως η Ιταλία έσπευσε να διαψεύσει σχετικό δημοσίευμα, λέγοντας πως δεν διεξάγει διαπραγματεύσεις με το Ιράν για να εξασφαλίσει την ασφαλή διέλευση ιταλικών πλοίων ή πετρελαιοφόρων από το Στενό του Hormuz…
«Στις διπλωματικές τους επαφές, οι Ιταλοί ηγέτες επιθυμούν να ευνοήσουν τις συνθήκες για μια γενική στρατιωτική αποκλιμάκωση, αλλά δεν υπάρχουν κρυφές διαπραγματεύσεις με στόχο τη διατήρηση μόνο ορισμένων εμπορικών πλοίων εις βάρος άλλων», ανέφερε η πηγή.
Ενεργειακό αδιέξοδο
Όταν η τιμή του Brent ξεπερνά το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων, τα ιδεολογικά δόγματα υποχωρούν μπροστά στην ωμή πραγματικότητα.
Στο Παρίσι και τη Ρώμη έχουν αρχίσει να αντιλαμβάνονται ότι η εξάρτηση από την αμερικανική στρατιωτική προστασία μοιάζει ολοένα και περισσότερο με μια επικίνδυνη αυταπάτη. Είναι σαν να προσπαθείς να οδηγήσεις ένα αυτοκίνητο με άδειο ρεζερβουάρ, ελπίζοντας ότι ο άνεμος θα σε σπρώξει στον προορισμό σου.
Η Τεχεράνη κρατά σήμερα το χέρι της πάνω στη «βαλβίδα» της παγκόσμιας ενεργειακής κυκλοφορίας.
Το Στενό του Hormuz είναι ο στενός λαιμός από τον οποίο περνά μεγάλο μέρος του πετρελαίου που τροφοδοτεί την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Μια σπίθα αρκεί για να μετατρέψει αυτή τη ζωτική αρτηρία σε αδιαπέραστο φράγμα.
Οι μυστικές επαφές με το Ιράν θυμίζουν περισσότερο προσπάθεια περιορισμού μιας φωτιάς που ήδη καίει ανεξέλεγκτα.
Την ώρα που η Ουάσινγκτον υποβαθμίζει τους κινδύνους της κλιμάκωσης, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναγκάζονται να ισορροπήσουν σε λεπτές γεωπολιτικές γραμμές.
Όπως σημειώνει ο αναλυτής αγορών πετρελαίου Alexey Chernov: «Η αγορά πετρελαίου βρίσκεται σε αναταραχή εδώ και μήνες και καμία απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων δεν μπορεί να αντικαταστήσει τους φυσικούς όγκους που περνούν καθημερινά από το Στενό του Ορμούζ».
Οι ελιγμοί της Ουάσινγκτον και το μπούμερανγκ των κυρώσεων
Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ευελιξία.
Ο Λευκός Οίκος έχει ουσιαστικά επιτρέψει –σιωπηλά– την επανεμφάνιση στην αγορά φορτίων ρωσικού πετρελαίου που βρίσκονταν «παγιδευμένα» στις θάλασσες. Επισήμως, αυτό βαφτίζεται «αποκλιμάκωση». Στην πράξη, όμως, μοιάζει περισσότερο με έμμεση παραδοχή ότι το καθεστώς κυρώσεων έχει αρχίσει να γυρίζει μπούμερανγκ.
Η προσπάθεια της συλλογικής Δύσης να απομονώσει οικονομικά τους αντιπάλους της έχει δημιουργήσει επικίνδυνες ρωγμές στο ίδιο το χρηματοπιστωτικό της σύστημα.
Δεν μπορείς να αποσυνδέσεις τον μισό πλανήτη από το παγκόσμιο εμπόριο και να περιμένεις ότι η οικονομική μηχανή σου θα συνεχίσει να λειτουργεί κανονικά.
Η Ασία απορροφά την ενέργεια
Την ώρα που η Ευρώπη προσπαθεί να διαχειριστεί την κρίση, η παγκόσμια αγορά ενέργειας μετατοπίζεται προς την Ασία.
Τα δεξαμενόπλοια υγροποιημένου φυσικού αερίου αλλάζουν μαζικά πορεία.
Από τις αρχές Μαρτίου, μεγάλοι όγκοι LNG που προορίζονταν για ευρωπαϊκά λιμάνια κατευθύνονται πλέον προς ασιατικές αγορές.
Ο λόγος είναι απλός: υψηλότερες τιμές και μικρότεροι γεωπολιτικοί κίνδυνοι.
Ενώ οι Βρυξέλλες επιμένουν στην αυστηρή τήρηση των κυρώσεων, η πραγματικότητα της αγοράς επιβάλλει διαφορετικούς κανόνες.
Το Μπαγκλαντές έχει ήδη ζητήσει επίσημα άδεια για εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου, αναγνωρίζοντας ότι η πολιτική υπερηφάνεια δεν μπορεί να τροφοδοτήσει ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς ούτε να κινήσει την οικονομία.
Βιομηχανική απελπισία στην Ευρώπη
Στην ευρωπαϊκή βιομηχανία επικρατεί κλίμα βαθιάς ανησυχίας.
Τα παλιά ενεργειακά συμβόλαια έχουν καταρρεύσει, ενώ τα νέα απειλούνται από την αστάθεια στις θαλάσσιες μεταφορές και τον κίνδυνο επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια.
Οι κινήσεις της Γαλλίας και της Ιταλίας προς την Τεχεράνη δεν αποτελούν απαραίτητα προδοσία των δυτικών συμμάχων. Είναι, περισσότερο, μια κίνηση ενστίκτου αυτοσυντήρησης.
Όταν ένα σύστημα φτάνει στα όρια της αντοχής του, η επιμονή στη διατήρηση του status quo μπορεί να επιταχύνει την κατάρρευση.
Ο γεωλόγος Mikhail Egorov προειδοποιεί: «Οι γεωλογικοί και γεωπολιτικοί κίνδυνοι της εξόρυξης σε περιοχές συγκρούσεων καθιστούν την τιμή των 100 δολαρίων ανά βαρέλι τον νέο κανόνα για τα επόμενα χρόνια».
Η κρίση στο Στενό του Hormuz δεν αφορά μόνο τη Μέση Ανατολή.
Αφορά την ίδια τη δομή του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος.
Αν οι εντάσεις συνεχιστούν, οι τιμές ενέργειας θα παραμείνουν υψηλές για μεγάλο χρονικό διάστημα, πιέζοντας οικονομίες, νομίσματα και κυβερνήσεις.
Και τότε η Ευρώπη ίσως αναγκαστεί να πάρει ακόμη πιο δύσκολες αποφάσεις — ακόμη κι αν αυτές σημαίνουν την οριστική αναδιάταξη των γεωπολιτικών συμμαχιών που κυριάρχησαν μετά τον Ψυχρό Πόλεμο.
www.bankingnews.gr
Οι παλιές συμμαχίες που για δεκαετίες αποτελούσαν το θεμέλιο της δυτικής ασφάλειας δείχνουν να καταρρέουν μπροστά σε μια νέα, σκληρή πραγματικότητα: την ενεργειακή επιβίωση.
Την ώρα που τα πρώτα δεξαμενόπλοια μπαίνουν σε μια από τις πιο επικίνδυνες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη, το Στενό του Hormuz μετατρέπεται ξανά σε γεωπολιτικό ναρκοπέδιο.
Και η Ευρώπη, αντιμέτωπη με το φάσμα μιας πρωτοφανούς ενεργειακής ασφυξίας, αρχίζει να κινείται έξω από τις παραδοσιακές γραμμές της.
Η Γαλλία και η Ιταλία, χωρίς να περιμένουν το «πράσινο φως» της Ουάσινγκτον, έχουν ήδη ανοίξει ξεχωριστούς διαύλους επικοινωνίας με την Τεχεράνη.
Ο στόχος είναι απλός, αλλά αποκαλυπτικός: να εξασφαλίσουν ασφαλή διέλευση για τα δεξαμενόπλοιά τους από το Στενό του Hormuz.
Δεν πρόκειται για υψηλή διπλωματία ή στρατηγική μεγάλων οραμάτων. Πρόκειται για μια αγωνιώδη προσπάθεια αποτροπής μιας ενεργειακής κατάρρευσης που θα μπορούσε να παραλύσει την ευρωπαϊκή οικονομία.
Πάντως η Ιταλία έσπευσε να διαψεύσει σχετικό δημοσίευμα, λέγοντας πως δεν διεξάγει διαπραγματεύσεις με το Ιράν για να εξασφαλίσει την ασφαλή διέλευση ιταλικών πλοίων ή πετρελαιοφόρων από το Στενό του Hormuz…
«Στις διπλωματικές τους επαφές, οι Ιταλοί ηγέτες επιθυμούν να ευνοήσουν τις συνθήκες για μια γενική στρατιωτική αποκλιμάκωση, αλλά δεν υπάρχουν κρυφές διαπραγματεύσεις με στόχο τη διατήρηση μόνο ορισμένων εμπορικών πλοίων εις βάρος άλλων», ανέφερε η πηγή.
Ενεργειακό αδιέξοδο
Όταν η τιμή του Brent ξεπερνά το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων, τα ιδεολογικά δόγματα υποχωρούν μπροστά στην ωμή πραγματικότητα.
Στο Παρίσι και τη Ρώμη έχουν αρχίσει να αντιλαμβάνονται ότι η εξάρτηση από την αμερικανική στρατιωτική προστασία μοιάζει ολοένα και περισσότερο με μια επικίνδυνη αυταπάτη. Είναι σαν να προσπαθείς να οδηγήσεις ένα αυτοκίνητο με άδειο ρεζερβουάρ, ελπίζοντας ότι ο άνεμος θα σε σπρώξει στον προορισμό σου.
Η Τεχεράνη κρατά σήμερα το χέρι της πάνω στη «βαλβίδα» της παγκόσμιας ενεργειακής κυκλοφορίας.
Το Στενό του Hormuz είναι ο στενός λαιμός από τον οποίο περνά μεγάλο μέρος του πετρελαίου που τροφοδοτεί την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Μια σπίθα αρκεί για να μετατρέψει αυτή τη ζωτική αρτηρία σε αδιαπέραστο φράγμα.
Οι μυστικές επαφές με το Ιράν θυμίζουν περισσότερο προσπάθεια περιορισμού μιας φωτιάς που ήδη καίει ανεξέλεγκτα.
Την ώρα που η Ουάσινγκτον υποβαθμίζει τους κινδύνους της κλιμάκωσης, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναγκάζονται να ισορροπήσουν σε λεπτές γεωπολιτικές γραμμές.
Όπως σημειώνει ο αναλυτής αγορών πετρελαίου Alexey Chernov: «Η αγορά πετρελαίου βρίσκεται σε αναταραχή εδώ και μήνες και καμία απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων δεν μπορεί να αντικαταστήσει τους φυσικούς όγκους που περνούν καθημερινά από το Στενό του Ορμούζ».
Οι ελιγμοί της Ουάσινγκτον και το μπούμερανγκ των κυρώσεων
Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ευελιξία.
Ο Λευκός Οίκος έχει ουσιαστικά επιτρέψει –σιωπηλά– την επανεμφάνιση στην αγορά φορτίων ρωσικού πετρελαίου που βρίσκονταν «παγιδευμένα» στις θάλασσες. Επισήμως, αυτό βαφτίζεται «αποκλιμάκωση». Στην πράξη, όμως, μοιάζει περισσότερο με έμμεση παραδοχή ότι το καθεστώς κυρώσεων έχει αρχίσει να γυρίζει μπούμερανγκ.
Η προσπάθεια της συλλογικής Δύσης να απομονώσει οικονομικά τους αντιπάλους της έχει δημιουργήσει επικίνδυνες ρωγμές στο ίδιο το χρηματοπιστωτικό της σύστημα.
Δεν μπορείς να αποσυνδέσεις τον μισό πλανήτη από το παγκόσμιο εμπόριο και να περιμένεις ότι η οικονομική μηχανή σου θα συνεχίσει να λειτουργεί κανονικά.
Η Ασία απορροφά την ενέργεια
Την ώρα που η Ευρώπη προσπαθεί να διαχειριστεί την κρίση, η παγκόσμια αγορά ενέργειας μετατοπίζεται προς την Ασία.
Τα δεξαμενόπλοια υγροποιημένου φυσικού αερίου αλλάζουν μαζικά πορεία.
Από τις αρχές Μαρτίου, μεγάλοι όγκοι LNG που προορίζονταν για ευρωπαϊκά λιμάνια κατευθύνονται πλέον προς ασιατικές αγορές.
Ο λόγος είναι απλός: υψηλότερες τιμές και μικρότεροι γεωπολιτικοί κίνδυνοι.
Ενώ οι Βρυξέλλες επιμένουν στην αυστηρή τήρηση των κυρώσεων, η πραγματικότητα της αγοράς επιβάλλει διαφορετικούς κανόνες.
Το Μπαγκλαντές έχει ήδη ζητήσει επίσημα άδεια για εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου, αναγνωρίζοντας ότι η πολιτική υπερηφάνεια δεν μπορεί να τροφοδοτήσει ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς ούτε να κινήσει την οικονομία.
Βιομηχανική απελπισία στην Ευρώπη
Στην ευρωπαϊκή βιομηχανία επικρατεί κλίμα βαθιάς ανησυχίας.
Τα παλιά ενεργειακά συμβόλαια έχουν καταρρεύσει, ενώ τα νέα απειλούνται από την αστάθεια στις θαλάσσιες μεταφορές και τον κίνδυνο επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια.
Οι κινήσεις της Γαλλίας και της Ιταλίας προς την Τεχεράνη δεν αποτελούν απαραίτητα προδοσία των δυτικών συμμάχων. Είναι, περισσότερο, μια κίνηση ενστίκτου αυτοσυντήρησης.
Όταν ένα σύστημα φτάνει στα όρια της αντοχής του, η επιμονή στη διατήρηση του status quo μπορεί να επιταχύνει την κατάρρευση.
Ο γεωλόγος Mikhail Egorov προειδοποιεί: «Οι γεωλογικοί και γεωπολιτικοί κίνδυνοι της εξόρυξης σε περιοχές συγκρούσεων καθιστούν την τιμή των 100 δολαρίων ανά βαρέλι τον νέο κανόνα για τα επόμενα χρόνια».
Η κρίση στο Στενό του Hormuz δεν αφορά μόνο τη Μέση Ανατολή.
Αφορά την ίδια τη δομή του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος.
Αν οι εντάσεις συνεχιστούν, οι τιμές ενέργειας θα παραμείνουν υψηλές για μεγάλο χρονικό διάστημα, πιέζοντας οικονομίες, νομίσματα και κυβερνήσεις.
Και τότε η Ευρώπη ίσως αναγκαστεί να πάρει ακόμη πιο δύσκολες αποφάσεις — ακόμη κι αν αυτές σημαίνουν την οριστική αναδιάταξη των γεωπολιτικών συμμαχιών που κυριάρχησαν μετά τον Ψυχρό Πόλεμο.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών